• TOPRAKLAMA NEDİR ?
Elektrikli cihazların; teknik hatalar, aşırı akımlar, yalıtım bozulması gibi sebepler nedeniyle elektrik kaçağına karşı koruma amaçlı gövdelerinin bir iletkenle yardımıyla toprağa gömülü vaziyetteki topraklama sistemine bağlanması yöntemidir. Topraklamanın amacı dolaylı dokunmaya karşı gerilimin sınırlandırılarak yapılan korumadır. Amaç arıza akımını büyütmek ve beslemenin otomatik olarak ayrılmasını sağlamaktır.

Yüksek gerilimde dolaylı dokunmaya karşı tek koruma yöntemi topraklamadır. Alçak gerilimde ise bu yöntemler; Beslemenin otomatik olarak ayrılması, Koruma Sınıfı 2 donanım ve eşdeğer yalıtım ile koruma, Topraklamasız tamamlayıcı yerel eş potansiyel kuşaklama, Elektriksel ayırma ile koruma, Küçük gerilim.

Gerilimin sınır değerleri; akımın frekansına, akım şiddetine ve çarpılma süresine göre değişir. Alternatif akım sistemlerinde: TT sistemlerde; 50 V   - ıslak yerler v.s. 25 V, Doğru akım sistemlerinde: 120 V tur. İnsan vücudu direnci 2,5 k
alınıp, insan için en tehlikesiz akım 20 mA alınırsa 50 V’ luk bir temas gerilimi sınır değer olarak kabul edilir.
TOPRAKLAMA ÇEŞİTLERİ

Statik Temel Topraklamas
ı, Koruma Topraklaması, İşletme Topraklaması, Özel Mekân / Özel Cihaz Statik Topraklaması


Statik Temel Topraklamas
ı

Elektrik tesisat
ındaki arızadan dolayı bina üzerinde oluşacak kaçak akımın boşalması, bina üzerinde oluşan statik yükün boşalması gibi işlevleri olan bina temel demirleri arasına yapılan topraklama çeşididir. Genellikle 30 x 3,5 mm galvanizli şeritler kullanılarak yapılır.


Koruma Topraklamas
ı

Do
ğacak hata akımları yeterince yükseltilip bu sırada dokunma gerilimini sınırlar içinde tutarak tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korunmak için tüm elektriksel cihazların gövdelerinin bir iletken yardımıyla mevcut topraklama sistemi ile birleştirilmesidir. Pano, tablo, makine, metal tel çitler bu şekilde topraklanır.


İşletme Topraklaması

Şebekelerde arızasız durumlarda nötr -toprak gerilimi dengeli yükte sıfırdır. Bir fazda faz-toprak kısa devresi meydana geldiğinde nötr topraklı değilse nötr noktası gerilimi faz-nötr gerilimine arızasız fazlarında gerilimi de toprağa karşı faz gerilimine ulaşır. Yalıtım bakımından istenmeyen durumu engellemek için nötr noktası topraklanır. Jeneratörlerde, trafolarda uygulanır.


Özel Mekân / Özel Cihaz Statik Topraklamas
ı

Özel mekânlardaki sinyallerin bilgilerin d
ışarı çıkmaması için yapılan, özelliğine göre tüm duvar kapı dâhil tavanların bakır veya kurşun levhalarla kaplanıp, dışarıda harici topraklanmasıdır. Veya özel cihazların, EMG-MR gibi cihazların dışarıdan gelen sinyallerden etkilenmemesi için yapılan topraklama şeklidir.



Da
ğıtım Şebekelerinin Topraklama Tipine Göre Sınıflandırılması

Bu s
ınıflandırma ; TN, TT ve IT’ tir. Buradaki ilk harf trafonun durumunu ikinci harf ise cihazın durumunu anlatır.


TN Sistemleri

Topraklanm
ış bir nokta bulunur. Koruma ve işletme topraklaması bu noktadan alınır. Nötr ve koruma iletkenlerinin düzenlenmesine göre üç tipe ayrılır.

TN-S sistemi:  Sistemin tamam
ında nötr harici ayrı bir koruma iletkeni kullanılır.

TN-C sistemi:  Sistemin tamam
ında nötr ve koruma fonksiyonları tek iletkende birleştirilmiştir.

TN-C-S sistemi: Nötr ve koruma fonksiyonlar
ı, sistemin bir bölümünde tek iletkende birleştirilmiş, bir bölümünde ayrıdır.


TT Sistem

Nötr ve koruma iletkeni ayr
ı topraklanır.


IT Sistem

IT sisteminde bütün gerilimli bölümler topraktan ayr
ılır veya bir noktadan, kısa devre akımının küçültülmesi için bir empedans üzerinden toprağa bağlanır. Elektrik tesisatının açıktaki iletken bölümleri ayrı ayrı veya birleşik olarak topraklanır veya sistem topraklamasına bağlanır.


TOPRAKLAMA S
İSTEMİ BİLEŞENLERİ

TEMEL TOPRAKLAMA ELEMANLARI : Bina temelin demiri aras
ında yapılır. Bakır veya çelik olmak üzere şerit, profil, boru, çubuk gibi iletkenler kullanılır. Birçok uygulamada tercih galvanizli şeritten yana kullanılır.

TEMEL TOPRAKLAMA B
İLEŞENLERİ - EK KLEMENSLER : Temel topraklama bileşenlerin temel demiri ve birbirlerine olan bağlantıları için kullanılır. Malzemenin ebatlarına ve cinsine göre imal edilir.

ÇEVRE TOPRAKLAMA B
İLEŞENLERİ : Bina dışındaki toprak alanda binayı saracak biçimde ( ring ) iletkenlerin dolaşımıyla yapılır. Temel topraklamasından alınan ekler dışarıda bu döngüyle birleştirilir. Topraklama geçiş direncinin düşürülmesi ve arıza akımının toprakta yayılımın kolaylaşması için çubuk, ağ gibi yardımcı topraklama elemanları kullanılarak tamamlanır.

ÇEVRE TOPRAKLAMA B
İLEŞENLERİ - EK KLEMENSLER : Çevre topraklama bileşenlerin temel topraklama ve birbirlerine olan bağlantıları için kullanılır. Malzemenin ebatlarına ve cinsine göre imal edilir.

TERMOKAYNAK UYGULAMASI : Termokaynak eki sa
ğlam ve kırılmazdır. Zamanla okside olma, çürüme gibi olaylar olmadığından ek yapılan yerler birbirinden ayrılmaz. İki iletken arasındaki geçiş direnci sıfıra çok yakındır.

D
İRENÇ DÜŞÜRÜCÜ TOZ UYGULAMASI : Toprak özgül direnci yüksek yerlerde topraklama geçiş direncini düşürmek için kullanılır.
• Adres: Anafartalar Mah. Rüzgarlı Cad. No:18/45 Ulus/Ankara  • Tel & Fax: 0 312 384 26 80  • E-Mail: info@cetinermuhendislik.com

Copyright (c) 20
23 Çetiner Mühendislik