• TOPRAKLAMA NEDİR ?
Elektrikli cihazların; teknik hatalar, aşırı akımlar, yalıtım bozulması gibi sebepler nedeniyle elektrik kaçağına karşı koruma amaçlı gövdelerinin bir iletkenle yardımıyla toprağa gömülü vaziyetteki topraklama sistemine bağlanması yöntemidir. Topraklamanın amacı dolaylı dokunmaya karşı gerilimin sınırlandırılarak yapılan korumadır. Amaç arıza akımını büyütmek ve beslemenin otomatik olarak ayrılmasını sağlamaktır.

Yüksek gerilimde dolaylı dokunmaya karşı tek koruma yöntemi topraklamadır. Alçak gerilimde ise bu yöntemler; Beslemenin otomatik olarak ayrılması, Koruma Sınıfı 2 donanım ve eşdeğer yalıtım ile koruma, Topraklamasız tamamlayıcı yerel eş potansiyel kuşaklama, Elektriksel ayırma ile koruma, Küçük gerilim.

Gerilimin sınır değerleri; akımın frekansına, akım şiddetine ve çarpılma süresine göre değişir. Alternatif akım sistemlerinde: TT sistemlerde; 50 V   - ıslak yerler v.s. 25 V, Doğru akım sistemlerinde: 120 V tur. İnsan vücudu direnci 2,5 kΩ alınıp, insan için en tehlikesiz akım 20 mA alınırsa 50 V’ luk bir temas gerilimi sınır değer olarak kabul edilir.
TOPRAKLAMA ÇEŞİTLERİ

Statik Temel Topraklaması, Koruma Topraklaması, İşletme Topraklaması, Özel Mekân / Özel Cihaz Statik Topraklaması


Statik Temel Topraklaması

Elektrik tesisatındaki arızadan dolayı bina üzerinde oluşacak kaçak akımın boşalması, bina üzerinde oluşan statik yükün boşalması gibi işlevleri olan bina temel demirleri arasına yapılan topraklama çeşididir. Genellikle 30 x 3,5 mm galvanizli şeritler kullanılarak yapılır.


Koruma Topraklaması

Doğacak hata akımları yeterince yükseltilip bu sırada dokunma gerilimini sınırlar içinde tutarak tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korunmak için tüm elektriksel cihazların gövdelerinin bir iletken yardımıyla mevcut topraklama sistemi ile birleştirilmesidir. Pano, tablo, makine, metal tel çitler bu şekilde topraklanır.


İşletme Topraklaması

Şebekelerde arızasız durumlarda nötr -toprak gerilimi dengeli yükte sıfırdır. Bir fazda faz-toprak kısa devresi meydana geldiğinde nötr topraklı değilse nötr noktası gerilimi faz-nötr gerilimine arızasız fazlarında gerilimi de toprağa karşı faz gerilimine ulaşır. Yalıtım bakımından istenmeyen durumu engellemek için nötr noktası topraklanır. Jeneratörlerde, trafolarda uygulanır.


Özel Mekân / Özel Cihaz Statik Topraklaması

Özel mekânlardaki sinyallerin bilgilerin dışarı çıkmaması için yapılan, özelliğine göre tüm duvar kapı dâhil tavanların bakır veya kurşun levhalarla kaplanıp, dışarıda harici topraklanmasıdır. Veya özel cihazların, EMG-MR gibi cihazların dışarıdan gelen sinyallerden etkilenmemesi için yapılan topraklama şeklidir.



Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tipine Göre Sınıflandırılması

Bu sınıflandırma ; TN, TT ve IT’ tir. Buradaki ilk harf trafonun durumunu ikinci harf ise cihazın durumunu anlatır.


TN Sistemleri

Topraklanmış bir nokta bulunur. Koruma ve işletme topraklaması bu noktadan alınır. Nötr ve koruma iletkenlerinin düzenlenmesine göre üç tipe ayrılır.

TN-S sistemi:  Sistemin tamamında nötr harici ayrı bir koruma iletkeni kullanılır.

TN-C sistemi:  Sistemin tamamında nötr ve koruma fonksiyonları tek iletkende birleştirilmiştir.

TN-C-S sistemi: Nötr ve koruma fonksiyonları, sistemin bir bölümünde tek iletkende birleştirilmiş, bir bölümünde ayrıdır.


TT Sistem

Nötr ve koruma iletkeni ayrı topraklanır.


IT Sistem

IT sisteminde bütün gerilimli bölümler topraktan ayrılır veya bir noktadan, kısa devre akımının küçültülmesi için bir empedans üzerinden toprağa bağlanır. Elektrik tesisatının açıktaki iletken bölümleri ayrı ayrı veya birleşik olarak topraklanır veya sistem topraklamasına bağlanır.


TOPRAKLAMA SİSTEMİ BİLEŞENLERİ

TEMEL TOPRAKLAMA ELEMANLARI : Bina temelin demiri arasında yapılır. Bakır veya çelik olmak üzere şerit, profil, boru, çubuk gibi iletkenler kullanılır. Birçok uygulamada tercih galvanizli şeritten yana kullanılır.

TEMEL TOPRAKLAMA BİLEŞENLERİ - EK KLEMENSLER : Temel topraklama bileşenlerin temel demiri ve birbirlerine olan bağlantıları için kullanılır. Malzemenin ebatlarına ve cinsine göre imal edilir.

ÇEVRE TOPRAKLAMA BİLEŞENLERİ : Bina dışındaki toprak alanda binayı saracak biçimde ( ring ) iletkenlerin dolaşımıyla yapılır. Temel topraklamasından alınan ekler dışarıda bu döngüyle birleştirilir. Topraklama geçiş direncinin düşürülmesi ve arıza akımının toprakta yayılımın kolaylaşması için çubuk, ağ gibi yardımcı topraklama elemanları kullanılarak tamamlanır.

ÇEVRE TOPRAKLAMA BİLEŞENLERİ - EK KLEMENSLER : Çevre topraklama bileşenlerin temel topraklama ve birbirlerine olan bağlantıları için kullanılır. Malzemenin ebatlarına ve cinsine göre imal edilir.

TERMOKAYNAK UYGULAMASI : Termokaynak eki sağlam ve kırılmazdır. Zamanla okside olma, çürüme gibi olaylar olmadığından ek yapılan yerler birbirinden ayrılmaz. İki iletken arasındaki geçiş direnci sıfıra çok yakındır.

DİRENÇ DÜŞÜRÜCÜ TOZ UYGULAMASI : Toprak özgül direnci yüksek yerlerde topraklama geçiş direncini düşürmek için kullanılır.
• Adres: Anafartalar Mah. Rüzgarlı Cad. No:18/45 Ulus/Ankara  • Tel & Fax: 0 312 384 26 80  • E-Mail: info@cetinermuhendislik.com

Copyright (c) 2019 Çetiner Mühendislik